Бугунги кунда болаларда китобга қизиқиш уйғотиш осон иш эмас. Интернетнинг оммалашиши ва гаджетлар орқали чексиз ахборот оқими ўсмирларни китобдан узоқлаштирмоқда. Компьютер ўйинлари ва ижтимоий тармоқлар осон, ранг-баранг ва интерактив контенти билан китобни иккинчи ўринга суриб қўймоқда.
Шу сабабли китобга муҳаббат уйғотмоқчи бўлган замонавий ота-оналардан топқирлик ва сабр-тоқат талаб этилади. Қуйида болаларни китобга қизиқтиришга ёрдам берадиган ўнта амалий усул келтирилади. Уларнинг айримлари мактабгача ёшдаги ва бошланғич синф ўқувчиларига, айримлари эса ўсмирларга йўналтирилган. 1. Намуна кўрсатиш Болалар ўз атрофидаги одамлар, биринчи навбатда ота-она, ака-ука ёки бошқа қариндошлар китоб ўқишини кўриши муҳим. Китоб электрон форматда, яъни телефон ёки планшет орқали эмас, балки ҳақиқий қоғоз китоб шаклида бўлиши лозим. Лайфҳак:Агар фарзандингиз бирор машҳур шахснинг китоб ўқишини кўрса, бу мотивацияни кучайтиради. 2. Боланинг хонаси китобларга тўла бўлиши Фото: Шуттерстоcк
Уйда китобларнинг мавжудлиги муҳим, лекин уларни фарзандингиз ўқиши учун қулай қилиш ҳам зарур. Китоблар болалар осон етадиган жойда бўлиши керак. Мактабгача ва бошланғич синф ўқувчилари учун полга ўрнатилган очиқ жавонлар яхши ечим бўлади. Лайфҳак: Болага ўқиш учун қулай жой яратиш мумкин: адёл билан чодир қуриш, ўйинчоқларни қўйиш ёки ўриндиқ билан махсус бурчак тайёрлаш самара беради. Ўсмирлар учун эса шахсий китобхонлик бурчагини севимли жойга айлантириш мумкин. 3. Боланинг қизиқишларини ҳисобга олиш Болага қайси жанр ёқишини топиш ва унга ўша турдаги китобларни мутолаа қилишга рухсат бериш лозим. Комикслар, детективлар, фентези ва бошқа жанрлар ўсмир болаларни қизиқтириши табиий. Лайфҳак:Баскетбол мухлисига Майкл Жорданнинг таржимайи ҳоли, кино санъатига қизиқадиган қизга эса Плисецкаянинг хотиралари ёқади. Динозаврларни ёқтирадиган болани ранг-баранг илмий китоблар ҳайратга солади. 4. Сафарга китоб олиб чиқиш Фото: Шуттерстоcк
Саёҳат ёки узоқ йўл пайтида болага китоб бериш ўқишга қизиқишни оширади, бунда гаджетларни чеклаш муҳим. Аудиокитоблар ҳам яхши ечим ҳисобланади. Лайфҳак: Боланинг ҳар бир сумкасига китоб солиш одати охир-оқибат китобга қизиқиш уйғотиши мумкин. 5. Овоз чиқариб ифодали ўқиш Китобни қизиқарли қилиш учун овоз чиқариб, турли ролларга кириш фойда беради. Нутқ тезлиги, баландлиги, реквизитлар билан саҳналарни жонлантириш болада қизиқиш уйғотади. Лайфҳак: Энг қизиқарли жойда тўхташ ва эртага давом эттиришга ваъда бериш каби ҳийлалар болани мустақил ўқишга ундайди. 6. Ўқиганларини муҳокама қилиш Ўқилган китобни боланинг хотираси ёки фактларни текширишга айлантирмаслик муҳим. Яхшиси, ҳис-туйғуларни муҳокама қилишга эътибор қаратинг: “Машанинг ўрнида бўлсанг, нима қилардинг?” каби саволлар қизиқиш уйғотади. Лайфҳак:Бош қаҳрамоннинг исмини боланинг исми билан алмаштириш ҳикояга қизиқишни оширади. 7. Китоблар билан ўйнаш Фото: Шуттерстоcк
Китобни ўйин шаклида тақдим этиш болани фаол иштирок этишга ундайди. Мисол учун, китобни тимсоҳ ёки вертолётга айлантириш, расмли бошқотирма ёрдамида ўқиш жараёнини ўйинга айлантириш мумкин. Лайфҳак:“Китоб дўкони” ўйинини ўйнаш, боланинг китоб танлаш ва ўқишга қизиқишини оширади. 8. Янги форматларни синаб кўриш Оддий китоблар болани жалб қилмаса, аудиокитоблар, интерактив китоблар, АР-китоблар ва квестбуклар ёрдам беради. Мактаб ўқувчилари учун мобил иловалар билан бирлаштирилган интерактив нашрлар қизиқарли бўлади. Лайфҳак:Болалар журналлари ва эски нашрлар ҳам китобга қизиқишни уйғотишда самара беради. 9. Кичик ҳажмдаги асарларни таклиф қилиш Фото: Шуттерстоcк
Катта китоблар болаларни қўрқитиши мумкин. Кичик ҳикоялар ва мақолалар уларни қизиқтириш эҳтимолини оширади. Лайфҳак: Катта тўплам ўрнига болага қисқа, қизиқарли бўлимларни тақдим этиш афзалроқ. 10. Китоб билан боғлиқ анъана яратиш Китобни оилавий воқеаларга боғлаш боланинг унга меҳрини оширади. Китобхонлик кечалари, биргаликда мутолаалар, китоб совғалари ва маълум асар асосидаги кинони томоша қилиш буларга мисол бўла олади. Лайфҳак:Оилавий китобхонлик кундалигини юритиш болага ўқишдан завқ олишни ўргатади ва оилавий архивга айланади. Болаларда китобга муҳаббат уйғотиш сабр ва изчиллик талаб қилади. Фарзандингиз китоб ўқишни бошлаган бўлса ҳам, унинг қизиқишини қўллаб-қувватлаш ва ҳар доим самимий мақтов билан рағбатлантиришни унутмаслик лозим.
Фото: Шуттерстоcк
Фото: Шуттерстоcк
Фото: Шуттерстоcк
Фото: Шуттерстоcк